Tuesday 11 September 2018

देवभूमी केरळ, आणि केरळ मधला 'अंडरकरंट' !! (भाग एक)


पूर्वी म्हणजे गोऱ्या साहेबांचं राज्य असतांना, साहेबांना हिंदुस्तानातला उन्हाळा सहन होत नसे. म्हणून त्यांनी इथं उन्हाळ्यात देखिल थंड राहणारी ठिकाणं शोधली. तिथं सोयीसुविधा तयार केल्या. गोरा साहेब मग उन्हाळ्याच्या दिवसात तिथे जाऊन राहू लागला. आपला देश स्वतंत्र झाल्यावर,  गोऱ्यांची गरजेपोटी पडलेली हि प्रथा, आपण 'उन्हाळी पर्यटना'च्या नावे जपली. पर्यटन कंपन्यांमुळे  ही 'टूम ' चांगलीच  फोफावली. असो.


आम्ही देखिल नाशकातला प्रचंड उकाडा असह्य होऊन 'देवभूमी केरळ'ची सफर करून आलो. कोचीन, मुनार, कुमारकम, वरकला आणि तिरुअनंतपुरम असा सहा दिवसांचा दौरा होता, उत्तर केरळ ते दक्षिण केरळ ! मी माझी पत्नी मनिषा, मुलगा स्वराज आणि भाचा शंतनू असे प्रवासी
.



मुनार - टेकडीवरी चहाचे हिरवेगारमळे


मुनार म्हणजे केरळ मधील थंड हवेचं ठिकाण. समुद्रसपाटीपासून ५७०० मीटर वर. उंच उंच डोंगर, माथ्यावर हिरवा शालू लपेटल्यागत गर्द वनराईने नटलेले. मधूनच चहाचे मळे. भर उन्हाळ्यात १८ - २० डिग्री तापमान, कधी मधी पावसाच्या हलकेशा सरी ! मग ढगांचा पिंजलेला कापूस त्या डोंगर कड्यांवर खुळ्यागत रेंगाळलेला. सारं कसं शांत शांत .... घड्याळ्यातले काटे फिरवणारा, गडबड-गोंधळ अजिबात नाही. प्रदूषणाचा मागमूस नाही. निसर्गाच्या प्रसन्न पाऊलखुणा अवतीभवती. व्वा क्या बात है !!

दोन दिवसातल्या मुक्कामात भरभरून घेतला 'ऑक्सिजन' वर्षभराच्या भागदौडीला पुरेलसा ! सोबत चार-सहा फोटो, आठवणींच्या ठेव्याला लागतील म्हणूनसे !!

तिसऱ्या दिवशी सकाळी पोटभर न्याहारी करून निघालो 'कुमारकम'च्या दिशेने ... चार तासाचा मोटारीचा प्रवास.

हा प्रवास कमी अंतराचा , पण छोटया रस्त्यांमुळे जास्त वेळ घेणारा. रस्ते अरुंदच पण नेटके, साफ-स्वच्छ. मग आपण कंटाळत नाही इथं. रस्त्यावरची सगळीच वाहने जात राहतात शांतपणे, पोहोचायची कसलीच घाई नसल्यासारखी. कर्कश हॉर्न नाही, जीवघेणे ओव्हरटेक नाहीत. हा प्रवास आपल्याला आदिमाली, मथीरापिल्लै, कालुकडं, कालापुरा, पुत्थुपड्य, असा केरळच्या ग्राम्य भागातून, घेऊन जातो. मोटारीच्या काचेतून आपल्या डोळ्यांना दिसत राहतं, जुन्या कौलारू बंगलेवजा बैठ्या घरांचं दर्शन. घराच्या दर्शनी भागात रंगेबिरंगी फुलांची बाग, पोटच्या पोराच्या काळजीसारखी निगुतीने सांभाळलेली ! जुन्या कौलारू छताला गेरूचा हात दिलेला. घराला टुमदार गेट, त्यावर हौसेनी लावलेली छानशी पाटी.


हाउस बोट  - कुमारकम 


कुमारकम हा 'वेम्बनंद' ह्या प्रशस्त लेकच्या  ब्याकवॉटरचा भाग. इथं पूर्ण दिवसाचा मुक्काम हाऊसबोटमध्ये, इंद्रप्रस्थम नावं होतं तिचं. तर आमची ही इंद्रप्रस्थम अगदी लांबलचक, तीन बेडरूम्स, किचन -डायनींग. वरचा मजला खास दर्शनी ग्यालरी सारखा. चहा -कॉफी, नास्ता, दोन वेळेचं जेवण -खास केरळीयन पद्धतीचं. ताजे ताजे मासे मायंदाळ. दिमतीला गोपी नावाचा सेवक. तोडकं मोडकं इंग्रजी समजू-बोलू शकणारा.  त्याच बरोबर खानसामा, हाऊसबोटीचा चालक अन त्याचा जोडीदार अशी 'इंद्रप्रस्थम'ची आमची टीम. दिवसभर शांतशा पाण्यातून सैर. सोबतीला अनेकविध पक्षी जसे की खंड्या, वूडपेकर, घारी, आणि बदकं देखिल. जेवणं ,आटोपल्यावर गाण्याच्या भेंड्या आणि पत्ते.  रात्री चांदण्या मोजता मोजता झोप कधी लागली कळलीच नाही. सकाळी चहा घेऊन गोपी आला त्यावेळी जाग आलेली.


ब्लुवॉटर बीच रिसॉर्ट


आजचा चौथा दिवस.  'ब्लुवॉटर बीच रिसॉर्ट', वारकला बीच हा पुढचे दोन दिवस आमचा पत्ता असणार होता. नावात बीच असलं तरी इथे बीच नावालाच. खरा बीच इथून चार मैलावर. हा पण वॉटर मात्र अगदी ब्लु, नावाप्रमाणे निळंशार ! स्वच्छ !! मिनी गोवा समजलं जाणारा वारकाला बीच तसा हटकेच डेस्टिनेशन. खरी गर्दी फिरंग्यांची ! गोव्यातल्या गर्दीला कंटाळून शांतपणा शोधायला आलेली.


आजची केरळ मधली शेवटची रात्र थेट राजधानीत, तिरुअनंतपुरम मध्ये. दुसऱ्या दिवशी परतीचा प्रवास. इथली फिरण्याची सुरुवात देवदर्शनानं (?) करायची ठरली. प्रश्नचिन्ह कशासाठी ते माझ्या जवळच्याना माहीत असणार आहे. भर उन्हात अनवाणी चटके खात पोहचलो देवाच्या दारी. पण हाय रे कर्मा. देवाची विश्रांतीची वेळ ... दरवाजे त्यामुळे नव्हते उघडलेले ... 'देऊळबंद' अशीच स्थिती ! मग निघालो चौर्यांशी लक्ष योनीतील काही खास प्राण्यांना भेटायला ... प्राणी संग्रालयात. रंगीबेरंगी वेगवेगळ्या जातीचे पोपट, पांढरे मोर, काकाकुवा, हरणं, तरस, भेकरं, मगरी, ऐसपैस पाणघोडे, रानगवे आणि शेवटी बिबट्या, पांढरे वाघ, पट्टेरी राजबिंडे वाघवाघिण जोडी आणि जंगलाचा राजा - रुबाबदार सिंह. त्या पिंजऱ्यात कैद असणारा राजा नावाप्रमाणे वागलेला पाहिला. सेल्फीच्या वेडानी झपाटलेली काही कार्टी त्याच्या पिंजऱ्यापुढे हल्लागुल्ला करत फोटोसेशन करत होते. वैतागलेल्या त्या राजाने अशी काही गर्जना केली की ती कार्टी पाय घेउन फर्लांगभर पळाली.

सहावा दिवस. सकाळपासून निघायच्या तयारीची लगबग. स्विमिंग पुलातून मुलांचा पाय निघत नव्हता. मोठ्या मीनतवारीने बायकोने त्यांना बाहेर काढले. यावरून सावरून एकदाचे निघालो देवभूमी केरळ सोडून ... नाशिकच्या दिशेने !

anilbagul1968@gmail.com

चहावाला ...नाशिकचा





चहावाल्यावर लिहायचा हा दुसरा प्रसंग. मागे कोकणातल्या परशुराम घाटातल्या चहावाल्यावर लिहिलं. ह्यावेळचा चहावाला नाशिकचा.
चहावाला पंतप्रधान झाल्यामुळे असे घडते आहे असे वाटत असेल तर तो निव्वळ योगायोग बरं का !!२००७ च्या मार्चमध्ये कॉलेजने (#didtcampus) नवीन जागा घेतली. मी अर्थात साईट सुपरवायझरच्या भूमिकेत शिरलो. बांधकामाचा अर्धवट आराखडा तयार होता. बाकीची कामे पूर्ण करून घ्यायची होती.गवंडी, मेस्त्री, बिगारी आणि मी. जोडीला योगेश अर्थातच होता. पहिल्याच दिवशी दुपारी सवयी प्रमाणे चहा हवासा वाटत होता, योगेशने बरोबर जाणलं. आणि घेऊन आला एका चहावाल्याला. हाच तो चहावाला.




चहावाले - ठाकरे काका

‘’हे ठाकरे काका’’, योगेशने ओळख करून दिली. ही त्यांची पहिली भेट. पन्नाशीच्या आसपासचे ठाकरे काका मितभाषी, शांत स्वभावाचे. मग गेली अकरा वर्षे, जवळपास रोज काका भेटत राहिले. दिवसातून दोन वेळेस चहा पाजीत राहिले. कधीमधी व्हायच्या चार दोन गोष्टी, कधी आपुलकीची चौकशी. कधी त्यांच्या मुलाच्या प्रगती बददल बोलायचे. मुलगा सरकारी नोकरीत रुजू झाल्याचे एक दिवस पेढे दिले. एक दिवस नवीन घराचे वास्तुशांतीचे आमंत्रण ! बोलणं व्हायचं मोजकंच, पण आतून असायचं. अकरा वर्षांचा ऋणानुबंध काल परवा संपला ...‘’दत्ता सर’’ नामक सद्गृहस्थाने, कॉलेजला चक्क यंत्र भेट दिलं... चहा कॉफीचं.

चहाच यंत्र

ठाकरेकाकांचा चहा बंद करावा लागला आपसूकच. पण मनाला चुटपूट लागून राहिली होती. आज शेवटच्या बिलाचा चेक देतांना, केला मग छोटेखानी कौतुक समारंभ. ठाकरेकाकांनी जपलेल्या प्रेमाच्या ऋणानुबंधातून उतराई होण्याचा निष्फळ प्रयत्न.

ठाकरे काकांचा सत्कार 
टोकन ऑफ APRICIEASHAN


‘यंत्र, मानवाचा शत्रू की मित्र?’ असा निबंधाचा विषय असायचा शाळेत असतांना. त्यावेळच्या माझ्या भूमिकेत आता मात्र बदल झालायं ! ‘यंत्र’ वापरायचीच असतील माणसाऐवजी, तर चहावाल्याचा देखिल रोबोट बनवावा ! वाट्याला येणारं वियोगाचं दुखः तरी नको !!

anilbagul1968@gmail.com
       

Wednesday 9 August 2017

मांजा …




का कुणास ठाऊक, पण मी सोडून सगळे त्याला 'मांजा' म्हणायचे. का ते मला अजुनही कोडंच आहे. तसं त्याचं शाळेतलं नाव संजय. माझ्यासाठी तो संजा. कदाचित त्याचाच झाला असावा, मांजा !

संजा, हा माझा खरं तर शेजारी. दोघांच्याही घराची एक भिंत सामायिक. इतका सख्खा शेजार ! पण ती भिंत म्हणचे आमच्या दोघांच्याही आर्थिक परिस्थितीने,  आमच्या दोनही कुटुंबात उभी केलेली दिवार.

संजा एकुलता एक, साहजिक लाडाकोडात वाढलेला. आम्ही चौघे भावंडं, जणू एकावर एक फ्री ! त्यामुळे कसले लाड आणि कसले कौतुक ! मी तसा लहानपणापासूनच थोडासा अबोल, थोडासा शामळू. लाडाकोडाने म्हणा का उपजत म्हणा, संजा वागायला तसा एकदम बिनधास्त, बेफिकीर. मला आठवतोय, तो प्रसंग

आम्ही सगळे दिवाळीच्या सुट्ट्यातल्या एके दिवशी पायी फिरायला निघाले होतो माथेरानला. चालता चालता टूम निघाली पिक्चरच्या सीनची ऍक्टिंग करून दाखवायची. एक एक जण करत होता. दिल्या झाला, पक्या झाला आणि आता पाळी होती संजाची. अचानक त्याने बिअरची बॉटल कुठूनशी काढली. तोंडाला लावून पिण्याची ऍक्टिंग करत त्याने 'शराबी' पिक्चरचा सीन करूनही  दाखवला. सीन संपल्यावर टाळ्या वाजवायच भान कुणातच नव्हतं. सगळे त्या बियरच्या बॉटलने अवाक झालेले !

तशा गावात संजाच्या ओळखी पाळखी भरपूर. सगळे का कोण जाणे त्याला दबकून असायचे. पुढच्याच वर्षी मी कॉलेज कुमार झालो, ते ही संजाच्याच कॉलेज मध्ये. माझ्या कॉलेजच्या पहिल्याच दिवशी संजा मला कॉलेज फिरवत होता. रुबाब तर असा होता जणू ते कॉलेज त्याचंच होतं. कॉलेजचा स्टाफ, प्राध्यापक, गेला बाजार तो कँटीनवाला सगळ्यांशी त्याची कोण सलगी. कॅन्टीन मध्ये त्याची उधारी चालायची म्हणतात. मला प्रश्न, संजा कॉलेजमध्ये कधीपासून यायला लागला, त्याच्या इतक्या ओळखी कधी झाल्या. मी अवाक होऊन तोंडात बोट घालायचं तेव्हढा बाकी होतो.

पुढे मी इंजिनिअरिंग केलं, त्याने रडत खडत कसंबसं बीकॉम केलं. मग मला काही काळ त्याची जिरवल्याचा फील आला होता. पण तो माझा भ्रम होता हे काही दिवसात सिद्ध झालं . झाल असं कि मी कुठल्याश्या छोट्या  कंपनीत रुजू झालो, तोच खबर आली संज्याने 'हाफकिन इन्स्टिट्यूट' जॉईन केल्याचीनंतर कुठल्याश्या बँकेत आणि मग एका इन्शुरन्स कंपनीचा जनरल मॅनेजर झालाइन्शुरन्स काढणं त्याच्या बोलबच्चन मुळे त्याला कधीच जड  झालं नसावं. शक्य असतं तर त्याने स्वर्गातल्या इंद्रालाही मेडिक्लेम पॉलिसी विकली असती.

संजाने पुढे पळून जाऊन लग्न केलं. साऊथ मधली हिरोईन होती म्हणतात. त्याबद्दल त्याला डी गॅंग कडून धमकी देखील आली होती म्हणे. खरं खोटं तोच जाणे ! त्याच सगळंच अतर्किक असायायचं म्हणा.

परवा वीस वर्षांनी अचानक त्याचा फोन आला, काय रे कसा आहेस? रविवारी माझ्या कंपनीचा दहावा वर्धापन दिन आहे. ‘ताजला कार्यक्रम आहे. मुख्यामंत्री येणार आहेत. तू पण नक्की ये !
मी पुंन्हा अवाक !!

'मांजा' नावाचा मराठी पिक्चर सुद्धा आलंय. मला शंका नाही, खात्री आहे; संजाचच काहीतरी असणार ...

anilbagul1968@gmail.com

पडद्याआडचे बुरखे

https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.telegraph.co.uk%2Fnews%2F2016%2F07%2F07%2Fburka-ban-for-muslims-enforced-in-switzerland-with-fines-of-up-t%2F&psig=AOvVaw1knwEvoYLZ36OyczT-Q_Hm&ust=1618138635541000&source=images&cd=vfe&ved=2ahUKEwit9OilwvPvAhVstUsFHZUYAdkQr4kDegUIARCMAg
https://www.google.com/url?

गप्पा तर खूप मारतो आपण स्त्री -पुरुष समानतेच्या. पुरुषांच्या बरोबरीने महिला आता काम करू लागल्यात. काही क्षेत्रात तर त्या पुढे गेल्यात वगैरे वगैरे . एक छान आभासी चित्र आपण रंगवलंय, आपल्याच समाधानासाठी. मग माध्यमं उडवत राहतात त्याचे रंगेबिरंगी फुगे वेगवेगळे 'डेसाजरे करण्यासाठी. एखाद्या क्षणी, प्रखर वास्तवाची पिन टोचली की टचकन फुटतो त्यातलाच एखादा फुगा, जळजळीत सत्याची हवा बाहेर टाकून.

फार लांबचं कशाला अगदी काल परवाचा आजूबाजूला घडलेला प्रसंग आहे. एका प्रसिद्ध वृत्तपत्राची तितकीच प्रसिद्ध 'सौंदर्य स्पर्धा' सध्या नाशकात सुरु आहे. 'ग्रँड फिनाले'साठी चुरस रंगलीय. स्पर्धेतल्या प्रत्येकीचे आकर्षक फोटो त्या वृत्तपत्रात झळकतायत. स्पर्धा जिंकण्यासाठी निवड झालेल्या त्या सगळ्या जणी आता जीवाची बाजी लावतील. स्पर्धा जिंकून पुढे 'बॉलिवूड' प्रवेशाची स्वप्नही त्यांना एव्हाना पडू लागली असतील. पण त्यातलीच एक जण सोडून....

हो त्यातलीच एक जण सोडून.... कारण ती आता त्या स्पर्धेत नाही आहे. स्पर्धा संपण्यापूर्वीच तिला बाद केलं गेलंय. स्वप्न बघण्याचा तिचा हक्कच काढून घेतला गेलाय.

नाही नाही तिला नापास करणारे स्पर्धेचे परीक्षक नाहीत, आयोजक देखील नाहीत. हे पुण्याचं काम केलंय तिच्याच नातेवाईकांनी. समाज, रीतभात, बाईपण ... कसले कसले दोर बांधले त्यांनी तिच्या स्वप्नांच्या पंखांनाजातीबाहेर होण्याच्या भीतीने मग तिच्या जन्मदात्यांनीच आणखी कसले ते दोरआता तिच्या नशिबी  पडद्याआडचा बुरखाच, 'डिझायनर कास्च्युम' ऐवजी  ! जात पंचायतीने  आखून दिलेल्या वाटेवर 'कॅट वॉक' करण्यासाठी !!

स्त्री जन्माचा आकडा आताशा वाढू लागलाय. 'सॅनिटरी न्यापकीन' पुरवणारी यंत्रे कॉलेजांत बसवू लागली आहेत. त्याच बरोबरीने बुरखे देखिल पुरवावे लागणार आहेत, हे ध्यानी असू द्यावं म्हणजे झालं. तुमच्याच मुलींना लागणार आहेत, चेहरे झाकण्यासाठी !

anilbagul1968@gmail.com

वृत्तपत्र विक्रेता ते उद्योजक

  वृत्तपत्र विक्रेता म्हणून कार्य करत जिद्दीने शिक्षण घेऊन स्वतःच्या संस्थेची उभारणी करणार्‍या नाशिकच्या अनिल बागुल यांच्याविषयी...   ' ...